Ο άγιος παπα-Εφραίμ ο Κατουνακιώτης έμεινε 42 χρόνια στην υπακοή σκληρού και αυστηρού Γέροντος. Από την υπακοή πήρε την Χάρι. Πολλές φορές σκέφτηκε να φύγη, γιατί δεν άκουγε μία καλογερική κουβέντα, αλλά έκανε υπομονή. Στο τέλος έλεγε: «Αν έφευγα τότε, δεν θα σωζόμουν».

Έλεγε κάποτε ότι πήγε στο Κελλί τους ένας Καρουλιώτης ασκητής και ζήτησε ένα κρεμμύδι από τον παραδελφό του π. Προκόπιο. Εκείνος του έδωσε χωρίς να ρωτήση και ο γέροντάς του παπα-Νικηφόρος τον έστειλε να το πάρη πίσω, θέλοντας φυσικά να του διδάξη την ακρίβεια της υπακοής.

«Η υπακοή είναι το παν. Στο Μοναστήρι πάμε για υπακοή. Με την αληθινή υπακοή μαθαίνουμε την αληθινή προσευχή».

«Από πείρα το λέω. Μην κοιτάς εργόχειρο, μην κοιτάς προσευχή· αυτό σας παραδίδω, το “να ‘ναι ευλογημένο” να κρατήσετε. Αυτό θα σας αγιάσει. Τότε και ο Θεός “να ‘ναι ευλογημένο” είπε στον πατέρα Του, δεν ήλθα να κάνω το θέλημά μου, αλλά το θέλημα του πέμψαντός μου. Αλλά και ο Παράκλητος δεν λέει ό,τι θέλει αλλά ό,τι του πει ο Άλλος. Είδατε από πού ξεκινάει η υπακοή;».

«Αυστηρός Γέροντας, άγια καλογέρια».

«Γέροντας ασκητής από την έρημο έστειλε κάποτε τον υποτακτικό του στην Λαύρα για μία υπόθεση, με την ρητή εντολή το βράδυ να γυρίση στο Καλύβι τους. Ο γερω-Σπυρίδων ο Καμπανάος, ο γιατρός, είδε τον καιρό βροχερό και κράτησε το καλογέρι για να μη βραχή. Ο Γέροντάς του έβαλε κανόνα στον Καμπανάο ακοινωνησία ένα μήνα».

«Η Χάρις δεν πληρώνεται. Η πίστις που έχεις στον Γέροντα αυτή πληρώνεται».

«Όταν κάποιος πη “ευλόγησον” για ένα σφάλμα, αυτό είναι η τιμωρία του, ο κανόνας του. Κανόνα άλλον βάζουμε όταν δεν πη το “ευλόγησον”. Όταν δεν έχη ειλικρινή μετάνοια».

«Να μην εισέλθη ο υποτακτικός εις κρίσιν της εντολής (του Γέροντός του)».

«Ο υποτακτικός είναι άγραφο χαρτί. Όταν κάνη υπακοή, δεν δίνει λόγο αυτός στον Θεό, αλλά απολογείται γι’ αυτόν ο Γέροντάς του».

«Ο διάβολος ξέρει τι είναι υποτακτικός. Τον καλό υποτακτικό τον φοβάται».

«Δεν πρέπει ο υποτακτικός να εξαναγκάζη τον Γέροντα να του δώση ευλογία να κάνη το θέλημά του».

«Η σχέση μεταξύ υποτακτικών και Γέροντος είναι ιερή και ο υποτακτικός δύσκολα την καταλαβαίνει. Ο υποτακτικός δεν μπορεί να αγαπήση τον Γέροντα, όσο αγαπά ο Γέροντας τον υποτακτικό. Είναι μεγάλη η αγάπη του Γέροντα προς τον υποτακτικό, αλλά ο υποτακτικός δεν την νιώθει πάντα».

«Αν εσύ κρίνης τον Γέροντα, τότε δεν είσαι υποτακτικός».

«Οι άνθρωποι σε ακούν εάν όσα τους λες, συμφωνούν με το δικό τους το μυαλό· εάν όμως δεν συμφωνούν, δεν σε ακούν».

 Από το βιβλίο: Από την ασκητική και ησυχαστική Αγιορειτική παράδοση, Άγιον Όρος 2011, σελ. 531

Ὁ Εὐαγγελισμός τῆς Θεοτόκου εἶναι ἡ ἀρχή ὅλων τῶν Δεσποτικῶν ἑορτῶν. Στό ἀπολυτίκιο τῆς ἑορτῆς ψάλλουμε: «σήμερον τῆς σωτηρίας ἡμῶν τό κεφάλαιον καί τοῦ ἀπ’ αἰῶνος μυστηρίου ἡ φανέρωσις…». Τό περιεχόμενο τῆς ἑορτῆς ἀναφέρεται στό γεγονός κατά τό ὁποῖο ὁ Ἀρχάγγελος Γαβριήλ ἐπισκέφθηκε μέ ἐντολή τοῦ Θεοῦ τήν Παναγία καί τήν πληροφόρησε ὅτι ἔφθασε ὁ καιρός τῆς σαρκώσεως τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ, καί ὅτι αὐτή θά γίνει ἡ μητέρα Του (Λουκᾶ α’, 26-56). Ὁ ἀρχάγγελος Γαβριήλ ἀπεκάλεσε τήν Παναγία «κεχαριτωμένη». Τῆς εἶπε: «Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετά σοῦ, εὐλογημένη σύ ἐν γυναιξίν» (Λουκᾶ α’, 28-29). Ἡ Παναγία ἀποκαλεῖται «κεχαριτωμένη» καί χαρακτηρίζεται «εὐλογημένη», ἀφοῦ ὁ Θεός εἶναι μαζί της.

Παραμένοντας μέσα στά ἅγια τῶν ἁγίων τοῦ Ναοῦ εἶχε φθάσει στή θέωση καί πρίν ἀκόμη δεχθεῖ τήν ἐπίσκεψη τοῦ Ἀρχαγγέλου. Γιά τόν σκοπό αὐτό χρησιμοποίησε μιά εἰδική μέθοδο Θεογνωσίας καί Θεοκοινωνίας, ὅπως ἑρμηνεύει θαυμάσια καί θεόπνευστα ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς.

Ἡ Ἐνσάρκωση ἦταν ἕνα θαῦμα! Διότι «ὅπου Θεός βούλεται νικᾶται φύσεως τάξις». «Ἐν τῇ συλλήψει τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ οἱ φυσικοί νόμοι τῆς συλλήψεως παρέμειναν ἀνενέργητοι» (Ἁγ. Θεοδώρου). «…. Καί ὅπως σ’ ὅλα τά θαύματα γίνεται ἀναστολή τῶν νόμων τῆς φύσεως, ἔτσι καί στήν περίπτωση τῆς συλλήψεως τοῦ Ἰησοῦ «ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καί Μαρίας τῆς Παρθένου» «ἡ φύσις ἐκαινοτόμησεν», ἔγινε δηλαδή κάτι καινούργιο, «τό μόνον καινόν ὑπό τόν ἥλιον», ὅπως λέει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, κάτι ἀσυνήθιστο, ἕνα θαῦμα μέ ἄμεση ἐπέμβαση τοῦ Δημιουργοῦ. Ἡ «ὑπέρ φύσιν» σύλληψη τοῦ Ἰησοῦ ἀπό τήν Παρθένο ἀναφέρεται, εἰδικότερα, στό γεγονός ὅτι ἔγινε «ἄνευ σπέρματος» (ἀνδρός) ἤ, ὅπως λέει ὁ ἱερός Δαμασκηνός, «οὐκ ἐκ συνάφειας ἀνδρός»…

Μέ τήν πτώση (τῶν Πρωτοπλάστων) ὑπέστη ἀλλοίωση ἡ ἀνθρώπινη φύση (πόνος, φθορά, θάνατος)… Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, ὡς ἀπόγονοι τοῦ Ἀδάμ, κληρονομοῦν τήν ἀλλοιωμένη μεταπτωτική φύση τῶν Πρωτοπλάστων. Ὁ Ἰησοῦς, ὅμως, πού ἐπρόκειτο νά ἀνακαινίσει τό ἀνθρώπινο γένος, ἔπρεπε ὁ Ἴδιος νά εἶναι «καινούριος» ἄνθρωπος· εἰδικότερα, ἔπρεπε νά διαθέτει μιά καινούρια ἀνθρώπινη φύση, ἀπαλλαγμένη ἀπό τήν ἀρρώστια τῆς φθορᾶς καί τοῦ θανάτου πού εἶχε προσβάλει τό ἀνθρώπινο γένος.

Γι’ αὐτό καί ἡ σύλληψη τοῦ Ἰησοῦ ἔγινε, ὄχι μέ τή συνηθισμένη διαδικασία τῆς σωματικῆς ἕνωσης τῶν συζύγων, ἀλλά μέ εἰδική δημιουργική ἐπέμβαση τοῦ Θεοῦ, «ἐκ Πνεύματος ἁγίου» (Ματθ. α’ 20). Ἔτσι, ἡ σύλληψη τοῦ Ἰησοῦ ἀποτελεῖ μιά νέα δημιουργία τοῦ Θεοῦ. Ὁ Θεός στό πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ δημιούργησε ἕνα νέο ἄνθρωπο, τό νέο Ἀδάμ τῆς Χάριτος, ὅπως ὀνομάζεται ὁ Χριστός.

Ὁ ἅγιος Εἰρηναῖος γράφει ὅτι, ὅπως ὁ πρῶτος Ἀδάμ δέν εἶχε ἄνθρωπο πατέρα, ἀλλά πλάσθηκε κατ’ εὐθείαν ἀπό τόν Θεό, ἔτσι καί ὁ νέος Ἀδάμ, ὁ Ἰησοῦς, ὁ δεύτερος γενάρχης τῆς ἀνθρωπότητας, δημιουργήθηκε μέ ἄμεση ἐπέμβαση καί δημιουργική ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος, κάνοντας σύγκριση ἀνάμεσα στούς δύο Ἀδάμ σημειώνει: «Ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ἐκ γῆς, χοϊκός, ὁ δεύτερος ἄνθρωπος ὁ Κύριος ἐξ οὐρανοῦ» (Α’ Κορ. ιε’ 47).

Γι’ αὐτό καί οἱ Ὀρθόδοξοι Πατέρες παρομοιάζουν τή Θεοτόκο ὡς Παράδεισο, γιατί μέσα της ὁ Θεός δημιούργησε τό νέο Ἀδάμ, ὄχι πιά μέ χῶμα καί νερό, ἀλλά μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα: «Μυστικός εἶ, Θεοτόκε, Παράδεισος, ἀγεωργήτως βλαστήσασα Χριστόν…»!

Ὁ ὑπερφυσικός τρόπος σάρκωσης τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ εἶχε σκοπό νά ἀποκαταστήσει τήν ἀνθρώπινη φύση στήν ἀρχέγονη ἐλευθερία της καί, εἰδικότερα, στήν ἐλευθερία ἀπό τά πάθη καί τήν ἁμαρτία, πού διαφθείρουν τόν ἄνθρωπο καί καταστρέφουν τή ζωή του. Ἔτσι, κλείνοντας, ἄς σταθοῦμε ὅλοι στά λόγια τοῦ Ἀρχάγγελου πού πρέπει νά πλαισιώνουν τήν καρδιά καί τά χείλη μας:

«Χαῖρε, κεχαριτωμένη· ὁ Κύριος μετά σοῦ».

π. Κωνσταντῖνος Σιόντης

Ἐφημέριος Ἁγίου Νικολάου Ἀγορᾶς

πόλεως Ἰωαννίνων

Εορτάζει και πανηγυρίζει η αγία εκκλησία τους τρείς μελιρρύτους ποταμούς, τους τρεις  ιεράρχες, που συνέδεσαν άρρηκτα και άρρητα την Ορθοδοξία και τον ελληνισμό, ώστε να μπορούμε να ομιλούμε για ελληνορθοδοξία.

Μεγάλα εκκλησιαστικά αναστήματα, πατέρες της ορθοδοξίας και για την εποχή τους πανεπιστήμονες. Σπούδασαν όλες τις τότε σύγχρονες επιστήμες στο πανεπιστήμιο της ειδωλολατρικής Αθήνας. Αφοσιωμένοι στην σπουδή τους, γνωρίζοντας δυο δρόμους∙ από το σπίτι στο σχολείο και από το σπίτι στην εκκλησία.

Νέοι ήταν, αλλά δεν παρασύρθηκαν στην ευκολία και στην μόδα της εποχής των. Γνώριζαν τον προορισμό τους, να σώσουν την αθάνατη ψυχή και όχι να ικανοποιήσουν και να κορέσουν∙ τα πάθη του φθαρτού σώματος.

Οι λαμπρές σπουδές τους άνοιγαν μπροστά τους λαμπρούς δρόμους κοσμικής καριέρας. Τα απαρνήθηκαν. Δεν είναι κακό, βέβαια, να χρησιμοποιήσει τις σπουδές του κάποιος για κοσμική καριέρα. Εξαρτάται τι θα προτάξει: το χρήμα, τη δόξα, την άσωτη ζωή ή την αφιλοκερδή προσφορά προς τον συνάνθρωπο αδύναμο αδελφό. Η κοινωνία χρειάζεται καλούς και ενάρετους πολίτες, χρήσιμους εργάτες του αμπελώνος.

Οι τρείς ιεράρχες ακολούθησαν τον μοναχικό βίο. Διέπρεψαν νικητές εναντίον του κακού και τροπαιούχοι στεφανηφόροι του Χριστού. Ο καθένας τους έχει ξεχωριστή ημέρα που η αγία εκκλησία τιμά την μνήμη τους: Ο Μέγας Βασίλειος την 1η Ιανουαρίου, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος την 25^η του αυτού και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος την 27^η του ιδίου. Την 30ή του αυτού μηνός τιμά και εορτάζει η εκκλησία μας την μνήμη και των 3 ιεραρχών και η πολιτεία όρισε την ημέρα αυτή ως ημέρα των γραμμάτων και των τεχνών.

Τεράστιο και πολυσχιδές το έργο των ιεραρχών που άφησαν στους επιγόνους. Υπηρέτησαν τον πάσχοντα και αδύνατο άνθρωπο με το φιλανθρωπικό τους έργο. Όλοι μας έχουμε γνώση για την περίφημη Βασιλειάδα που περιέθαλπε και γηροκομούσε ανήμπορους με τα χέρια του ο Άγιος Βασίλειος. Το συγγραφικό έργο αξιολογότατο ,περίλαμπρο και ογκώδες. Θησαυρός σοφίας και φιλοσοφίας θείας με την έμπνευση του Αγίου Πνεύματος. Έδινε λύσεις στα προβλήματα της εποχής εκείνης, αλλά απαντά και στα σημερινά προβλήματα και αδιέξοδα του υπερήφανου και φίλαυτου ανθρώπου της καταναλωτικής κοινωνίας, της ύλης και της εγωπάθειας. Είναι θησαυρός διαμαντιών κρυμμένος σε κάποιες βιβλιοθήκες και πρέπει να τον γνωρίσουμε… χθες  και όχι αύριο. Πολλά προβλήματα των συγχρόνων κοινωνιών δεν θα υπήρχαν αν ο κάθε μας προσωπικά και όλοι μαζί στρεφόμασταν στον απέραντο πλούτο της ελληνορθόδοξης γραμματείας.    

Είναι κρίμα τα ελληνόπουλα, η νεολαία, το καμάρι και το μέλλον του τόπου μας, να τρέφεται με πνευματικά ξυλοκέρατα (και πολλές φορές κακής ποιότητας) και να περιφρονούν την θρεπτική τροφή που παρέχουν τα έργα των Αγίων Τριών Ιεραρχών. Δυστυχώς, υπάρχουν και πολλοί νέοι που αγνοούν την ύπαρξή των. Ασχολούμαστε με την δυτική φιλοσοφία που αποτελεί, θα λέγαμε, παραστρατημένο-νόθο  παιδί της αρχαιοελληνικής γραμματείας και όχι γνήσιο. Μεγάλη η ευθύνη όλων μας. Ποτέ βέβαια δεν είναι αργά.

Ο ετήσιος εορτασμός των τριών μεγίστων φωστήρων της τρισηλίου θεότητας μάς δίνει την ευκαιρία να ανταλλάξουμε απόψεις – προτάσεις και να προβληματιστούμε για τη σημερινή κατάσταση στην παιδεία – εκπαίδευση και για το μέλλον της, δηλαδή για το μέλλον του τόπου. Η μεγαλύτερη βιομηχανία της μικρής σε έκταση Ελλάδος είναι ο πολιτισμός της και το χρυσοφόρο φορτίο της παιδείας και του ελληνικού  πνεύματος του ιστορικού παρελθόντος, το οποίο ανακαλύπτει και πάλι η δύση μέσω της αρχαίας γλώσσας.

Λαμπρά κάθε χρόνο πρέπει να τιμούμε τους μελίρρυτους ποταμούς της σοφίας και να εορτάζουμε ουσιαστικά την ημέρα των γραμμάτων (30 Ιανουαρίου) πέρα και έξω από τετριμμένους πανηγυρικούς και επίδοση βραβείων. Και αυτά χρειάζονται, αλλά δεν αρκούν. Να καθιερωθεί τουλάχιστον ένα τριήμερο με ομιλίες, ημερίδες και αφιερώματα ουσίας και πραγματικού προβληματισμού για το έργο των ιεραρχών και της εκπαίδευσης-παιδείας-πολιτισμού. Του ελληνικού πολιτισμού, του μέτρου της δημοκρατίας και της πνευματικής προσφοράς του ελληνικού πνεύματος, του αρχαίου αλλά και του σύγχρονου, στην πνευματική πορεία όλου του κόσμου.

Πολλά θα ανακαλύψουμε και από πολλά θα εκπλαγούμε, ευχάριστα.

Να κοιτάξουμε μπροστά, ας προχωρήσουμε. Σήμερα μπορεί να είμαστε λίγοι. Αύριο θα γίνουμε πολλοί. Θα προσχωρήσουν και οι αλληθωρίζοντες σημερινοί εθνομηδενιστές. Θα είναι έργο ευλογημένο. Οι επόμενες γενεές θα μας ευχαριστούν και η σημερινή γενεά θα διαπιστώσει ότι υπάρχει πλούτος, υπάρχει διέξοδος φωτεινή (ελληνική) από την αδιέξοδη μαύρη λογική της δύσης.

Μυργιώτης  Παναγιώτης

Μαθηματικός